Ze hizkuntza erabiltzen dute Bilboko elebidunek haien artean? Ze proportzioan? Zergatik?

Matematika kontu txiki batzuk ezagututa hobeto ulertuko dugu Bilbon zergatik egiten den hain euskara gutxi.

Datu zehatzak jakitea zaila da baina batzuen ustez Bilbon oraindik hamarretik bederatzi ezin dira euskaraz mintzatu. Batzuk pixka bat ulertu, beste batzuk bapez…

Hainbeste urte euskara ikastetxeetan irakasten eta oraindik % 10 ozta-ozta elebidun.

Datu hori benetakoa izango balitz, kalean hamarretik batek euskaraz hitz egingo luke?

Ez.

Goian, ondo begiratuz gero, berriro ikus daiteke esan dugu % 10 elebidun dela Bilbon. Beraz, % 10 hori euskaraz zein gazteleraz egin dezake.

Eta badirudi gehienetan gaztelerara jotzen duela.

Zergatik?

· Bilbotar gehienei errazago egiten omen zaie gazteleraz egitea euskaraz baino.

· Euskara behartuta ikasi bazuten ere, eskolatik kanpo gaztelera nahiago…

Horrelako hamaika argudio asma ditzakegu. Batzuk egiazkoak, beste batzuk ez horrenbeste.

Azter dezagun kontua matematikaren ikuspegitik. Probabilitateen teoria.

Dado bat botaz gero, sei posibilitate dago: 1 ateratzea, 2 ateratzea, 3 ateratzea, 4 ateratzea, 5 ateratzea edo 6 ateratzea. Dadoa perfektua balitz, tranparik gabekoa, edozein zenbaki ateratzeko probabilitatea 1/6 litzateke. Beti. Berdin dio zer atera den lehenago, berriro botaz gero, edozein zenbaki ateratzeko probabilitatea 1/6 izango da beti.

Bi dadorekin, kontua konplikatzen da. Hogeita hamasei ondorio izan ditzake bi dado perfektu batera botatzeak:

            1 - 1,     1 - 2,     1 - 3,     1 - 4,     1 - 5,     1 - 6

            2 - 1,     2 - 2,     2 - 3,     2 - 4,     2 - 5,     2 - 6

…

            5 - 1,     5 - 2,     5 - 3,     5 - 4,     5 - 5,     5 - 6

            6 - 1,     6 - 2,     6 - 3,     6 - 4,     6 - 5,     6 - 6

Kontua ez dirudi oso konplikatua, baina zenbait kasinotan, esaterako, badakite jendea probabilitateak kalkulatzen oso txarra izaten dela eta probabilitate desberdina duten zenbaki batuketekin jokatzen dute, beti bere onerako.

Zazpi batuketa, esaterako: 1 - 6, 6 - 1, 2 - 5, 5 - 2, 3 - 4, 4 - 3, nahiko gertaerraza da: 6/36 = 1/6 (dado bakar batekin edozein zenbaki ateratzea bezain gertaerraza). Hamaika batuketa, ordea, askoz gertagaitzagoa da: 6 - 5, 5 - 6. Probabilitatea, beraz, 2/36 = 1/18. Nolabait esateko, hiru aldiz zailagoa da bi dado botata batuketa hamaika izatea zazpi izatea baino. Probabilitateak ondo ezagutzen dituen batek honako jokoa eskainiko balizu, “egin dezagun apustua, nahi duzun dirua jarri, nik berdin jarriko dut, zuri hamaika ateratzen bazaizu, jarritakoaren doblea emango dizut, nik zazpi ateraz gero, dirua niretzat…” Trileroen timoaren antzekoa…

Zertarako balio digu matematika honek euskararen erabilpenaren kontua ulertzeko?

Bilbon elebidun bat ausaz topatzeko probabilitatea 1/10 bada, bikote elebidun bat ausaz topatzeko probabilitatea 1/100 izango da. (Eta gogora dezagun hitz egiteko gutxienez bi lagun behar direla).

Hiru dadorekin hiruretan zenbaki berbera ateratzeko probabilitatea oso txikia da. Demagun sei, sei, sei ateratzeko probabilitatea kalkulatu nahi dugula 1/6 x 1/6 x 1/6 = 1/216 oso oker ez banago.

Zailagoa da ausaz Bilbon hiru lagun elebidun batera topatzea: 1/10 x 1/10 x 1/10 = 1/1.000. Hiru mila lagun, ausaz elkartuko bagenitu, demagun San Mamesen eta hirukoteka jartzeko esango bagenie, hirukote bakar batean egin lezakete euskaraz. Kontua laukoteekin eginez gero, probabilitatea 1/10.000raino jaitsiko litzateke. San Mames osoa bete beharko genuke laukote elebidun bakar bat ausaz topatzeko.

Hala eta guztiz ere, San Mamesen, euskara entzutea ez omen da horren zaila. Zegatik?

Bada hiztunak ez direlako ausaz elkartzen. Badirudi elebidunak haien artean elkartzeko joera daukatela. Batzuen ustez bere burua baztertzeko joera daukate haien euskal txoko edo euskal ghettoetan. Batzuk uste dute euskara oso gutxi entzuten dela euskaraz hitz egiten duten guztiak haien artean elkartu egiten direlako, talde itxietan…

Dena den, talde batean taldekide guztiak elebidun izateak ez du inondik inora euskararen erabilpena zertan ekarri behar.

Hori gerta dadin, taldeko elebidun guztiek ondo jakin behar dituzte bi hizkuntzak haietako bata edo bestea aukeratzeko. Eta bi hizkuntzekiko jarrera, antzekoa izango balitz?

Bi hizkuntzak maila berean jakinez gero, gure San Mameseko laukoteek, ausaz, zori hutsez, denbora erdia eskainiko liokete hizkuntza bakoitzari. Edo beti batea, edo beti bestean arituko litzateke. Horrela gertatuz gero, San Mamesen une jakin batean laukote batean euskara entzuteko probabilitatea erdira jaitsi beharko genuke: 1/20.000. Hogei mila laukoteetatik batean euskaraz arituko lirateke une jakin batean; laurogei lagun beharko genituzke elkartu, laukote batean ―une jakin batean― euskara entzuteko.

Ausazko goiko baldintzak beteko balira, elebakarrak dauden taldeetan, bikote, hirukote zein laukoteetan, beti gazteleraz egingo litzateke, ―elkar ulertzeko gogoa baldin balego, behintzat― gazteleraz egin beharko lukete, inor baztertu gabe. Talde elebidunetan, elebidun guztiak erabateko elebidunak balira, hau da bietan ondo moldatuko balira eta bi hizkuntzei denbora eta arreta berdina eskainiko baliete…

Laurogei biztanleetatik, laukoteka elkartuz gero, laukote bakar batean entzungo genuke euskaraz mintzatzen. Hirukote elebidunak topatzeko probabilitatea askoz handiagoa litzateke. Mila hirukotetatik batean hirurak elebidun. Bi hirukote bakoitzeko, batean euskara erabiltzen bada eta bestean gaztelera, laurogei mila lagun elkartuz gero, hirukoteka jarri eta berrogeik bakarrik egingo lukete euskaraz. Bikoteka jartzeko eskatuz gero, laurogei mila hiztunetatik, laurehunek erabiliko lukete hizkuntza gutxiagotua.

Matematika.

AZKEN GALDERAK. Zenbat bizilagun elkartu beharko genituzke ausaz, zori hutsez, goiko baldintza guztiei jarraiki, euskaraz hitz egiten duen boskote bat topatzeko? (Baldintzak: hamar pertsonetatik bakarra elebiduna. Elebidun guztiak erabateko gaitasuna bietan, orekatuak. Elebidun guztiek bi hizkuntzei arreta berbera…)

Zein taldetakoa da euskara, munduko hizkuntza talde nagusien artean?

Comments

Gaurko Berria egunkaritik "Ilara" izeneko artikulua kopiatu dut hona. (Baimenik eskatu gabe, egia esan).

Ze testu mota da? Iritzi artikulua? Narrazioa?

Zein da testu honen helburu nagusia?

Egilea: Xabier Etxaniz Rojo (badago gutxienez beste idazle bat Xabier Etxaniz izenarekin: Xabier Etxaniz Erle).

Ilara

Xabier Etxaniz Rojo

Ilara izugarri luzea da iritsi zarenerako. Entzuna zenuen, bai, gero eta atzerritar gehiago iristen dela guregana, baina inoiz ez zenuen pentsatuko hainbeste zirenik. Eta denek paperak nahi dituzte. Paperik gabe ezin bizi, antza. Laster ohartuko dira gizajook paperek ez dutela bizitza samurragoa egiten --esan diozu zeure buruari. Izan ere, kokoteraino baitzaude burokraziaz. Urrunera jo gabe, zu zeu ez zinateke ilara horretan egongo burokrata alu batek paperak nahastu izan ez balitu. Alaba Txinan adoptatu duzu eta etxera iritsi zaretenean paperetan «atzerritar» jarri ez diote ba! Baina Julia Xi txikia ez da, ez, atzerritarra. Zure alaba da eta zeuri dagozkizun eskubide berberak dagozkio berari ere. Funtzionario burugogorrak, ordea, ezin ulertu.

Eta ilara mantso horretan arrotz sentitu zara. Zure azal mendebaldarrak kontraste egiten du atzean zein aurrean dituzun azal beltz eta marroiekin. Arraroa da arrotz sentitzea. Haiek bezalakoa zarela pentsatzen duzu. Haiek, ordea, zera pentsatzen dute, zu ez zarela haiek bezalakoa. Iritzi berekoa da, nonbait, ateko polizia mendebaldarrak, zeren ilaran ikusi zaituenean beste ate batetik sartzeko gonbidapena luzatu baitizu.

Ezetz erantzun diozu, zu beste guztiak bezalakoa zarela.

Harrotasun puntu batez.

Ederki damutu zara zure harrotasunaz eta gonbidapenari ezezkoa eman izanaz. Izan ere, burokrata batek ateak zure aurrean itxi dituenean, zeu izan zara protesta egin duen bakarra.

Comments

Interneten ibiltzeko, nabigatzailea euskaraz edo gazteleraz erabiltzen duzue?

Ezagutzen duzu Mozilla Firefox nabigatzailea? Munduko bigarren erabiliena omen da eta aditu askoren ustez onena. Euskaraz erraz eta doan jaitsi eta erabil dezakezu.

Hiztegi asko, gainera, klik batean esku-eskura izan ditzakezu euskalbar doan eskuratzen baduzu.

Dena den, behar bada nahiago izango duzu www.hiztegia.net beste leiho batean zabalik edukitzea.

Comments

Lau lehiaketa antolatu dute Bizkaiko Foru aldundikoek hiruzpalau enpresen diru laguntzarekin.

Gaia:

Ingurumena orokorrean: jagotearekin eta babestearekin zerikusia duten alderdiak, arazoak, natur inguruak, espezie enblematikoak, gizakion eragina...

Parte-Hartzaileak

Bizkaian bizi den edonork parte har dezake lehiaketa honetan.

Lehiaketaren modalitateak

• A modalitatea: Argazkigintza.
• B modalitatea: Pintura. Margoak. Marrazkiak.
• C modalitatea: Kontu Laburrak, istorio laburrak, ipuin laburrak, narrazio laburrak. Gaia: "Gure ingurumena, gure etorkizuna, gure eskubidea" (gehienez 2 orrialde idatzi behar)
• D modalitatea: Arte Digitala.

Kategoriak

Modalitate bakoitzean hiru kategoria daude:

• Haurrak: 12 urte arte.
• Gazteak: 13 urtetik 17 urtera.
• Helduak: 18 urtetik gora.

Gehiago jakiteko klikatu hementxe. (Begiratu azpiko pdf dokumentuak)

Comments

Dagoeneko interneten:

erreportajeak, elkarrizketak, zientzia, teknologia, informatika...

Comments

Comments

Nik beste Karma honi buruz hitz egingo zuela uste izan nuen hasieran baina asmatu ez.

Karma aldizkariaren 101. zenbakiko artikulu nagusia doan irakurtzeko aukera hementxe. Sexuari buruz!

P.S. Carlosek umore kontu hauei eutsiz, bere ekarpena egin zigun bere blogean:

Comments

Ahozko aurkezpen txukun bat egiten lagunduko dizuen liburua argitaratu berri du Joxerra Garziak: Jendaurrean hizlari. Imajinatzen dut zuetako inork ez duela irakurriko; ―blog hau ere inork gutxik irakurtzen ez duen bezala―. Aholku gaiztoak emateko aprobetxa dezaket, beraz.

Ahozko aurkezpenetan Bikain ateratzea kontu erraza da, baina batzuetan ez du inolako meriturik… Gauzak oso txarto eginda, bikaina ateratzea badu meriturik, ordea. Hona hemen BIKAIN hori lortzeko aholkuak:

1. Gaia ez prestatu. Zertarako? Instituturako bidean bururatuko zaigu gairen bat. Edozein. Bost minutu berehala pasatzen dira eta edozein gairen gainean bete daitezke.

2. Bururatzen zaizkigun gaietatik zailena aukeratu. Guk geuk ere ulertzen ez dugun horri buruz hitz egiten badugu, hobe. Inork ez digu ulertuko eta jendeak oso azkarrak eta adituak garela pentsatuko du.

3. Ez egin eskemarik. Zertarako? Denbora galduko dugu eskema prestatzen eta gero, hitz egiterakoan, eskemari jarraitzen badiogu, gauza bat behin aipatzen badugu ezin izango dugu berriro aipatu eta lanak izango ditugu bost minutuak betetzeko. Gainera, eskemari jarraiki informazioa ordenatuegi geratzen da. Aspergarriegi.

4. Jendearen aurrean ez paperik ez ezer. Eskuak poltsikoan eta lurrari begira. Apal hitz egin behar du hizlari on batek. Ez ozenegi, edonork entzuteko moduan. Jendeak ez entzuteko eskubidea ere badu. Ozenegi hitz eginez gero, taldeko guztiek entzutera behartuko ditugu. Entzuleari ez zaio ezer inposatu behar. Gure alkandorak soil-soilik entzungo duen doinua, horixe egokiena. Baxu hitz egin eta gihar bakar bat ere mugitu barik!

5. Galdetu irakasleari behin eta berriro gazteleraz ere ezagutzen ez ditugun kontuak. Esaterako: nola esaten da implementación conceptual algorítmicade la fracasabilidad? Irakaslea aspertzen bada hiztegiarena egiten eta errieta egiten badizu, esan, (hau bai oso ozenki), zure amak ez dizula hiztegirik erosi nahi.

6. Zaindu zure itxura. Ahozko aurkezpena egiten egokitzen zaizun egunean eraman oso gutxitan erabiltzen dituzun arropak. Eskote eskuzabalak, minigonak, brageta irekiek entzulegoaren arreta lortuko dute edozein hitzaldik baino errazago. Zure itxurari erreparatzen badiote, (irakasleak ere tranpan erortzen dira), ahantzi egingo dute zure hitzaldiaren mamia.

7. Ez erabili arbela edo beste euskarri fisikorik. Hitzak haizeak daramatza, grafikoki zerbait erakusten baduzu, beharbada inoiz baino azalpen gehiago eskatuko dizkizute.

8. Eman datu estatistiko asko. Berdin dio unean bertan asmatzen badituzu ere, inork ez du ezer apuntatuko eta gezurretan zabiltzala ezin izango dute inoiz frogatu. (Politikariek eguneroko trukua duzu hau).

9. Bost minututan hitz egiteko esan badizute ere, nahikoa minutu eta erdi. Konturatu zara dagoeneko irakasleak ez duela inoiz kronometroa martxan jarri. Zure hitzaldia oso sakona eta mamitsua izan bada ere jendeari oso azkar pasatuko zaizkio bost minutuak, (Microsoften minutuak erabiltzen dira egun, badakizu, batek daki zenbat segundo irauten duten minutu bitxi horiek). Denbora ere erlatiboa dela aspaldian frogaturik geratu omen zen. Lasai beraz denborarekin.

10. Ez aipatu inoiz iturririk. Jakinduria handia erakutsi duzu. Ez alferrik galdu egindako erakustaldia esaten hau ez-dakit-nondik atera dut, hobe zuk zeuk asmatu duzula sinestarazten badiezu.

11. Ez begiratu inoiz zeure ikaskideei. Haiek ez dizute nota ipiniko. Begiratzekotan, begira irakasleari bakarrik, (baina serio demonio!).

12. Bukatu baino pixka bat lehenago gogoratu gaiaren izenburua zein den nolabait aipaitzen. Gaia zein den hasieratik oso garbi uztea, malo! Hobe duzu misterio hori bukaeraraino mantentzea.

13. Bukaeran hitzaldia bat-batean moztu. Abisatu gabe. Harrituta utziko dituzu eta galdetuko dizute ea bukatu duzun. Horixe izango da onartuko duzun galdera bakarra baina, ez erantzun! Zeuk ere galdetu, ahalik eta zakarren, Zuk zer uste duzu, bada, ergel hori!

14. Bukaeran ez egin inoiz esandakoaren laburpenik. Are gutxiago ondoriorik atera. Zalantza ereiten ari zara, ez ahaztu, zalantza da metodo zientifikoaren ardatza.

15. Hitz batzuk etengabe errepikatu esaldi guztietan. Nabarmen. Esate baterako, eta horregatik…, eta horregatik…, eta horregatik…, eta horregatik…, eta horregatik…, horrela entzuleek zure hitzaldiaren mamiari erreparatu beharrean, izango dute zeregin interesgarriagorik, zure leloa zenbat aldiz errepikatu duzun zenbatzen ibiliko dira.

16. Bukatu eta gero, norbaitek esandakoari buruz zerbait galdetzen ausartuko balitz, esaiozu zakar, galdetutakoa argi erantzun duzula hitzaldian zehar. Edo galdetu duenaren erantzuna begi bistakoa dela eta ergel batek bakarrik ez lukeela begi bistakoa dena ikusiko… Baina aurreko aholku horiei guztiei behar bezala jarraiki badiezu, inork gutxik egingo dizu inolako galderarik bukaeran. Nahikoa aspertuta egongo dira dagoeneko. Irakaslea bera ere galduta ibiliko da, jokoz kanpo, eta badaezpada bikain bat ipiniko dizu.

Comments

Alatz, Pablo, Aitor L., Nerea eta Karen.

Comments

Galdera: NONGOAK dira musika horren egileak? Zenbat eta zehatzago, hobe, herrialdea, hiria, auzoa...

Laguntza pare bat:

Comments

Ea bada: nork konposatu zuen musika aingerutiar hau?

Comments

Etorkinak: Kaosa Espainian

Etorkin asko heltzen dira gure herrialdera. Guk hemen etxea janaria medikuntza eta dirua ematen diegu haien egoera hobetzeko, bitartean haiek zerbutzu sozialeko laguntzei esker bizi dira eta askok honekin soberan dutenez ez dute alaleginik egiten lanpostua bilatzeko, gainera haiei ematen dizkieten laguntza guztion dirua izaten da

Gaur egun egunero lau patera edo gehiago heltzen dira Espainiako kostaldera.

Hemengo hiritarrak, berriz, eskatzen badute babes ofizialeko etxe bat oso zaila da ematea, guri txartela larrosa ez digute ematen ez bazaude mutur batean eta beraiei bai. Nire ustez joan behar dira danak bere herrialdeetara.

Comments

Azken bolada honetan Bizkaian ale asko saltzen duen egunkari batek erabaki du askotan aipatzea Finlandiako hezkuntza sistema. Izan ere, egin diren neurketen arabera herrialde horretan lortu dituzte munduko emaitzik onenak...

Ikertzaileak hara joan direnean, hasieran behintzat ez dute gauza deigarriegirik topatu. Baina lortzen diren emaitzak beste inon baino hobeak baldin badira, egongo da arrazoiren bat, ezta?

Ikasgelan irakasleak kontu hau atera duenean, ikasleok hipotesi batzuk egin dituzue. Hipotesi batzuk oso onak ziren beste batzuk ez. Aztertuko ditugu hemen:

A) Finlandiako ikasleak oso azkarrak dira.

Ez nator bat. Badirudi printzipioz munduko ikasle guztiek dohain antzekoak daukatela ikasteko. Dena den, ikasle guztiek ez dituzte aukera berberak... Izango dira errubioagoak behar bada, baina azkarragoak... Ez dut uste.

B) Gehiago ikasten dute. Denbora luzeago erabiltzen dute ikasteko bere eguraldia oso txarra delako.

Ez da teoria txarra. Baina ikertzaileek ikusi dute hori ere ez dela egia. Munduko zenbait errialdetan erabiltzen dira Finlandian beste ordu, edo gehiago. Emaitza hoberenak, ordea, finlandiarrenak.

Goian ipini dudan artikuluan, esaterako, ikusten da ingelesa ikasteko ordu gutxiago erabiltzen dela hemen baino eta lortzen duten etekina handiagoa da. Zergatik ote?

C) Ikastetxe pribatu oso onak eta garestiak dauzkate eta diru pilo bat erabiltzen dute ikasleak hezitzeko.

Diru pilo bat erabiltzen dutela ez da gezurra, baina ez ikastetxe pribatuetan, publikoetan baizik, ia-ia ikastetxe guztiak publikoak omen dira, (% 95 publikoak direla irakurri dut nonbait).

D) Irakasleak hemengoak baino hobeak dira.

Ez da teoria txarra. Egia esan, Finlandian irakasle izateko lehia handia dago. Gizartean itzal handia lortzen dute irakasle izateraino lortzen duten pertsonek. (Gehienak emakumezkoak izaten omen dira).

Irakasleen soldatak eta oporraldiak ez omen dira txantxetakoak Finlandian, maisu-maistrek gizartean lortzen duten sonaren neurrikoak omen.

E) Badaude arrazoi historikoak.

Jakina, edozein gizarte -egoera azaltzeko, arrazoi historikoak bilatu behar! Baina arrazoi historiko horiek zeintzuk ote diren galdetu dizuedanean ez duzue asmatu. (Ez dut hona ekarriko zuen irudimena norainokoa izan daitekeen erakusgarririk).

Ikertzaile batzuen ustez, finlandiarrak aspaldidanik dira beste herrialdeetakoekin konparaturik, kultuagoak. Aspaldian lortu zuten analfabetismo tasa jaistea, irakurtzeko zaletasuna unibertsala izatea, etab. Luteranismoa ba omen dauka kontu honetan eraginik. Kristautasunaren adar honek jendeari Biblia irakurtzera bultzatu egiten du. Beste kristau batzuk, ordea, Biblian zegoena apaizen bidez ezagutzen zuten.

F) Familietan dago gakoa.

Behar bada. Gurasoak oso kultuak eta irakurzale onak direlako ateratzen dira seme-alabak hain ikasle on...

G) Hizkuntzetan dago gakoa. Finlandiarrek bakarrik ikasten dute hizkuntza bakar bat eta horrela matematika, zientziak-eta  gehiago eta hobeto ikas dezakete.

Ez. Finlandian, munduko leku gehienetan bezala bi hizkuntza baino gehiago ikasten dute batera. Suomiera, suediera eta ingelesa ikastea ia ezinbestekoa da Finlandian. Beste hizkuntzaren bat ere ikastea ez da arraroa. Horretan Euskal Herrian daukagun antzeko egoera daukate Finlandian. Suediera, suomiera eta ingelesa ikasten badituzte, oso bestelakoak diren hiru hizkuntza ikasi behar.

ZEIN DA ZURE IRITZIA? Zergatik izango dira Finlandiarrak ikaslerik onenak eta ez gu, bilbotarrok? Zenbat denbora beharko dugu kontutxo hori konpontzeko?

Comments

Ez dakit egileak jatorrizko bertsioan txarto jarri zuen, nahita edo nahi gabe, itzultzaileak kale egin duen ala nik ulertu gaizki ulertu dudan baina...

Nire ustez honakoa izan behar luke kapituluaren amaierako eskematxoa:

1.- Ate bat aukeratzeko esan dizute

a) Atzean ahuntza duena aukeratu duzu- ez duzu aldatzen – ahuntza irabazi duzu.

b) Atzean ahuntza duena aukeratu duzu- aldatzen duzu – autoa irabazi duzu.

c) Atzean ahuntza duena aukeratu duzu- ez duzu aldatzen – ahuntza irabazi duzu.

d) Atzean ahuntza duena aukeratu duzu- aldatzen duzu – autoa irabazi duzu.

e) Atzean autoa duena aukeratu duzu- ez duzu aldatzen – autoa irabazi duzu.

f) Atzean autoa duena aukeratu duzu- aldatzen duzu – ahuntza irabazi duzu.

Gaztelaniazko Wikipedian, oso ondo dago azalduta: hementxe.

Galdera, literatura unibertsaleko liburu ezagun batean gela 101 izeneko gela batek garrantzi handia dauka. Zein da liburua? Nor liburuaren egilea? (Euskarara duela gutxi ekarri du liburu hori Oskar Aranak; itzuli du) [Izenburua, zenbaki bat].

Hona hemen egin berri den edizioaren 331-332 orrialdeetatik ateratako pasartetxo bat:

(…)

“Atea ireki egin zen. Ofizialak, keinu txiki batekin, burezurraren antzeko aurpegia zeukan gizona seinalatu zuen.

―101 gelara!― esan zuen.

Auhen ito bat eta ezinegon-hotsak entzun ziren Winstonen ondoan. Gizona lurrera jauzi egina zen eta belauniko zegoen, eskuak bilduta.

―Kamarada! Ofizial jauna! –egin zuen oihu―. Ez daukazu zertan ni leku horretara eraman! Ez al dizut jada dena esan? Beste zer jakin nahi duzu bada? Ez dago ezer aitortu ez dudanik, ezer ez! Esan baino ez duzu zer nahi duzun eta hementxe bertan aitortuko dut. Idatz ezazu eta sinatuko dut, edozer gauza! 101 gelara ez mesedez!

―101 gelara!― esan zuen ofizialak”.

(…)

Oraingoz bi erantzun zuzen; Aitor L. (15 puztarri), [nahiz eta egilearen deitura l bakar batez idatzi bi ll idatzi beharrean]. Alatz (10 puztarri)

Comments

Irakasleak hiruzpalau hauek agertzeko aukera handia dagoela esan zuen:

Ezetz asmatu nortzuk diren "ospetsu" horiek eta zergatik

[Oraingoz, Aitor L.-k bakarrik asmatu ditu lau izenak, baina ez du zergatik galderari erantzun]

Comments

Bertako narratzaileak lehen pertsona erabiltzen du eta nahiko mutil berezia da. Gauza batzuetarako dohain bereziak dauzka, matematika eta fisikarako, esaterako. Beste kontu batzuetan, ordea, ez da ondo moldatzen. Adibidez aurpegietako keinuak interpretatzen oso txarra da. Eta txisteak harrapatzen ere ez da batere ona.

Bere munduaren ikuspegia erabat logikoa dela ematen du batzuetan, eta logika gutxi daukaten bizitzako kontuekin nahastu egiten da askotan.

Gure blog honetan behin aipatu genuen Daniel Tammet hura bezalakoxea dela esan daiteke, (baina liburuko protagonista-narratzailea ez da savant bat).

Comments

HISTORIA

        Xabier Montoia, 1981

Batzuentzat

Jesukristo gurutzera

(lapurren artean)

igo zenean,

hasten da historia.

Beste batzuentzat, aldiz,

Leninek —txapela kenduz—

«Botere osoa sovieterako»

deiadar egin zuenean,

Finlandiako geltokian.

Niretzat

David Bowiek ilea moztu zuen

egunean.

(Poesiari lekutxo bat egin behar blog honetan) ((Hau poesia ote??))

David Bowie ez baduzue oraindik ezagutzen, hona bideotxo bat:

Comments

Ricardo Gómez irakaslearen blogetik hartu dut informazioa. Badirudi hiztegi on bat ipiniko digutela sarean hurrengo urteotan, baita gramatika ikasteko hainbat baliabide ere.

Gehiago jakiteko klikatu hemen edo hemen.

Comments

Garai hauetan hirietan ospatzen diren inauteriak eta gure arbasoek ospatzen zituztenak ez dira oso berdintsuak.

Neguari lotuta daude bai gure arbasoek bai guk ospatzen ditugunak. Hortik aurrera, antzineko elementu gutxi gorde dira.

Nafarroako herri txiki batzuetan, ordea, antzineko elementu gehiago gorde dira. Gure arbasoek ondo pasatzeko zer egiten zuten imajinatu nahi baduzue, zoazte horrelako herri txiki batera: Ituren, Zubieta, Lantz, Altsasu...

Gehiago irakurri nahi baduzue, klikatu hemen.

Galdera. Eman ezazu euskal inauteriei buruzko ikerketak egin dituen antropologo baten izena.

Comments

Askok jakin nahi lukete zein den munduko gizonik azkarrena. Emakume bat izango da ziur aski, eta bere inteligentzia inork gutxik ezagutuko du.

Inteligentzia neurtzeko egin ziren saioek, XX. mendean, erakutsi zuten oso zaila dela inteligentzia neurtzea. Oso gauza zabala da inteligentzia test sinple batzuekin neurtzeko… Lehenengo inteligentzia zer den erabaki eta definitu behar da, neurtzeko. Test horiek alderantziz egiten zuten. Inteligentzia test haiek neurtzen zutena omen zen…

Mendeetan zehar oso azkarrak izan diren pertsonak egon dira. Arkimedes edo Einstein oso azkarrak zirela inork ez du zalantzan jarriko. Baina Einstein, musikarekin ez zen Mozart fisikarekin baino hobea…

XXI. mendean, batzuen ustez, inoiz topatu den burmuinik bereziena Daniel TAMMETena da. Mutil horrek txikitan hainbat arazo izan zituen. Normala ez zela pentsatu zuten, atzeratua zela pentsatu zuten batzuk. Ba omen zuen bai epilepsiarik baita autismorik ere, horixe izan zen diagnostikoa. Beste ume batzuentzat erraza zena berarentzat ezinezkoa, autobusez ibiltzea, esaterako. Sinestesia ere bazuela antzeman zuten. (Batzuentzat sinestesia arazoa edo problema larria da, beste batzuentzat, ordea, abantaila). Hogeita bost urte zituenean autismoa ez zeukala ebatzi zuten, Asperger baizik.

Denborarekin, baina, Daniel Tammet ospetsu bilakatu da. Munduko hainbat unibertsitatek berarekin egin nahi dute lan, bera ikertu nahi dute, (Cambidge-koek izan dituzte aukera onenak). Izan ere, munduan beste inork gutxik bezala, Daniel Tammetek matematikak eta hizkuntzak ulertzeko bere biziko ahalmena erakutsi du. Esaterako, pi zenbakiaren hogeita bi milatik gora hamarrenak gogora zezakeela erakutsi zuen behin, Europako errekorra ezarri zuen. Beste behin, hizkuntza natural bat astebetean ikas zezakeela frogatu zuen.

Oso azkartzat hartzen diren pertsonen emaitzak berrogei edo ehun aldiz hobetu izan ditu. Pertsona arruntentzat pentsaezinak diren kalkuluak eta ikasketak burutu ditu.

Pi zenbakiaz gehiago jakiteko: hemen edo hemen edo hemen edo hemen edo hemen

1. Galdera: dakizuenez pi zenbaki horren hamarrenak infinituraino hedatzen dira... Goiko irudian ikus daitekeenez gertatzen da batzuetan hamarrenak errepikatzea, goian, eskuinean, esaterako 33 ikus daiteke. Hobeto begiratzen baduzu, eta luzeago, ikusiko dituzu 555 edo 0000... Matematikari batek galdetu zuen ea posible ote zen elkarren ondoan zero zifra mila aldiz errepikatzea ala zifrak erabat nahasturik agertzen direnenez, elkarren ondoan, infinituan, mila aldiz zero aurkitzea ezinezkoa ote zen...

Zer uste duzu? Zergatik?

2. Galdera: Hau errazagoa.

Pi zenbakiarekin segida infinitua egingo bagenu: 1pi, 2pi, 3pi, 4pi... npi... Egongo litzateke segida infinitu horretan n bat non npi biderketa zenbaki osoa eman?

Oraingoz Aitor L. bakarrik saiatu da asmatzen. Erdizka lortu du baina 10 puztarri berarentzat.

Comments